Breaking News
Home / Εν Σίφνω / Εκκλησιαστικά / 21 Νοεμβρίου – Η γιορτή της Παναγιάς του Μπαλή, της Πολιούχου του Αρτεμώνα Σίφνου

21 Νοεμβρίου – Η γιορτή της Παναγιάς του Μπαλή, της Πολιούχου του Αρτεμώνα Σίφνου

ΠΑΤΗΣΤΕ ΓΙΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

.

21 Νοεμβρίου – Η γιορτή της Παναγιάς του Μπαλή, της Πολιούχου του Αρτεμώνα Σίφνου

.

Το 1893 Παύλος Βλαστός κατέγραψε, στο χωριό Αρτεμώνας της Σίφνου, μια παράδοση του νησιού σύμφωνα με την οποία η εικόνα της Θεοτόκου με το όνομα «Παναγία του Μπαλή» έχει μεταφερθεί εκεί από την Κρήτη και μάλιστα από καλόγερους της Μονής Μπαλί, κατά την εποχή που οι Τούρκοι κατέλαβαν την Κρήτη. «Παναγία του Μπαλή», ονομάζεται και ο ναός των Εισοδίων στον οποίο ανήκει:

Την παράδοση μετέφερε στο Βλαστόμια γυναίκα που ονομάζονταν Φλώρα Ηλία Βλατάκη, καταγομένης εκ Σίφνου το 1893:

«Εκ παραδόσεως των κατοίκων είναι γνωστόν οτι η εικών αύτη της Παναγίας του Μπαλή ήτο κτήμα της ομωνύμου αυτής μονής της εv τη παραλία Μυλοποτάμου κείμενης, Μονή του Μπαλή και σήμερον λεγομένης και ο λιμενίσκος του Μπαλή εν Κρήτη.

Ότι ήλθεν εις Σίφνον φαίνεται κατά την άλωσιν της Κρήτης μετά τινών καλογήρων αναχωρησάντων εκ της νήσου ένεκεν των καταστροφών και ερημώσεων των Τούρκων κατακτητών και παραλαβόντων μεθ’ εαυτών την Ιεράν ταύτην εικόνα μετ’ άλλων ιερών σκευών της εν Μπαλή της Κρήτης ιεράς μονής, έκτοτε δε διαμένει εν τω ανακαινισθέντι εν Σίφνω ναώ τη συνδρομή των ορθοδόξων ευσεβών κατοίκων της νήσου, θεραπεύουσα τους πιστώς αυτήν προσερχομένους και δεομένους ευλαβών την χάριν της Θεομήτορος. Eι και φέρει δε ο ιερός ναός ούτος του χωρίου Αρτεμώνος το όνομα της εικόνος “η Παναγία του Μπαλή”, δεν διαμένει ποτέ η εικών εν τω ναώ, ειμή την ημέραν της μνήμης αυτής, ήτοι την εορτήν των Eισoδίων.

Ευλαβείας ένεκεν και θρησκευτικού ζήλου έκαστος των κατοίκων του Αρτεμώνος την παραλαμβάνει εν τη οικία του και την έχει εν ιδιαιτέρω καθαρώς ευπρεπισμένω δωματίω ως εικονοστάσιον, ανάπτων ακoíμητov κανδύλαν, είναι δε και πας τις ελεύθερος να εισέλθη εις τον οίκον τούτον να προσκυνήση και προσφέρη αυτή τα άφιερώματά του, άτινα αποστέλλονται κατόπιν υπό του ιδιοκτήτου της οικίας εις τον ναόν αυτής».

Οι Κρητικοί που εγκατέλειπαν το νησί, με την εισβολή των Τούρκων, το 1646, πήγαιναν κυρίως σε ενετικές κτήσεις ή σε περιοχές τουρκοκρατούμενες, όχι όμως με δυσβάκτατες συνθήκες.

Στη Σίφνο είχαν παραχωρηθεί αρκετά προνόμια, οπότε θα μπορούσαν να πάνε εκεί Κρητικοί. Σε πολλές περιπτώσεις Κρητικοί φεύγοντας από την Κρήτη έπαιρναν μαζί τους εικόνες από τα μοναστήρια τους και τις εκκλησίες τους, δίνοντάς τους χαρακτηριστικά ομφάλιου λώρου με τη γενέθλια γη.

Η σύγχρονη έρευνα απέδειξε ότι αρκετές οικογένειες της Σίφνου έχουν κρητική καταγωγή και πολλά εικονίσματα έχουν κρητική προέλευση, όπως ο Άγιος Δημήτριος του Εμμ. Σκορδίλη, στην Αγία Αικατερίνη του Κάστρου.

Σύμφωνα με την παράδοση τη μονή Αττάλης, ίδρυσε ή ανακαίνισε ένας Μπαλής. Το επίθετο Μπαλής το έχει μια οικογένεια της Κωνσταντινούπολης, είναι όμως και διάσπαρτο σε πολλά νησιά του Αιγαίου.

Οπότε δε θα ήταν καθόλου παράξενο η Παναγιά του Μπαλή στη Σίφνο και η μονή Αττάλης του Μπαλή να ιδρύθηκαν ή ανακαινίστηκαν από ένα Μπαλή νησιώτη ή Κωνσταντινουπολίτη, σ’ αυτή την περίπτωση το Μπαλή έχει μάλλον σχέση με τον χορό (μπάλο).

Είναι σίγουρο ότι κάποια στιγμή το Μπαλή του Μυλοποτάμου, επί τουρκοκρατίας καταγράφηκε ως Μπαλί.

Από αρσενικό έγινε ουδέτερο και από επίθετο, εσήμαινε πλέον μέλι, αφού ο τόπος φημίζεται για το περίφημο μέλι του.

Πάντως σε πάρα πολλά έγγραφα το συναντάμε ως Μπαλή ή Βαλή και μάλιστα στη γενική άρα κλιτό, αρσενικό, μέχρι που καθιερώθηκε οριστικά το Μπαλί.

Ακόμα και σήμερα πάντως υπάρχει το οικογενειακό όνομα του Βαλή στη Σίφνο. Καθόλου παράξενο η παράδοση να ισχύει αντίστροφα, δηλαδή εκδιωγμένοι Βαλήδες από τη Σίφνο να κατέληξαν στο Μυλοπόταμο και να ίδρυσαν εκεί τη μονή του Προδρόμου του Βαλή και επί του Ενετικότερου του Μπαλή.

Στο παραπάνω κείμενο του Βλαστού φαίνεται ότι οι κάτοικοι της Σίφνου γνώριζαν τη μονή του Μπαλή το 19ο αι., αν και το πιο πιθανό είναι και η δική τους μονή να δημιουργήθηκε από κάποιον Μπαλή της Κωνσταντινούπολης ή άλλου νησιού.

Είναι σίγουρο ότι το 1854 την Παναγία της Σίφνου, ανακαίνισε κάποιος Μπαλής από την Κωνσταντινούπολη. Όμως ο Μπαλής αυτός ανακαίνισε το ναό για συναισθηματικούς λόγους γιατί ο ναός ονομάζονταν ήδη του Μπαλή.

Γι’ αυτό στην παράδοση που αναφέρεται η γυναίκα της Σίφνου δεν αναφέρει καθόλου την ανακαίνιση της εκκλησίας από τον Μπαλή, αφού η εκκλησία ονομάζονταν ήδη του Μπαλή.

Άρα όλα συνηγορούν στη μεταφορά της Παναγίας του Μπαλή στη Σίφνο από καλόγερους της μονής Προδρόμου στο Μπαλί Μυλοποτάμου.

(Κείμενο με φροντίδα της Εύας Μαστροκάλου)

 

.

.

Η Μονή Αττάλης ή Μονή Μπαλή στις πλαγιές του λόφου της Αγίας Υπακοής, δυτικά του Μπαλίου στο Ρέθυμνο Κρήτης
.

Τα τελευταία χρόνια ο Πολιτιστικός Σύλλογος Σίφνου διοργανώνει στον Αρτεμώνα μουσικοχορευτική παράσταση για την Παναγία του Μπαλή: «Ω Παναγιά μου του Μπαλή»: Η Παναγία του Μπαλή ενώνει τη Σίφνο και την Κρήτη, στην οποία παίρνουν μέρος χορευτές και μουσικοί της Ομάδας Έκφρασης Κρητικών Χορών Γιάννη και Γιώργου Μεγαλακάκη, το Χορευτικό Τμήμα Πολιτιστικού Συλλόγου Σίφνου και Σιφνιοί οργανοπαίκτες.

.

Ευχόμαστε χρόνια πολλά στον Αρτεμώνα και στις Μαρίες του που γιορτάζουν αύριο!

Η χάρη Της να μας προστατεύει και να μεσιτεύει υγεία, γαλήνη και ευημερία και να ζεσταίνει με αγάπη τις καρδιές όλων!
.

«Σιφναϊκό Φως»

Print Friendly, PDF & Email